‘Dit zijn de stenen waar ik het over had,’ Erik wijst naar een aantal gesorteerde stenen op een foto. De boer uit Burkina Faso die ook op de foto te zien is, heeft het goed begrepen. ‘De stenen houden het water tegen,’ legt Erik uit. Op die manier gaat het water de rode aarde weer in. Een makkelijke en betaalbare manier om erosie tegen te gaan.

Een klik

Erik Bos is student internationaal Land- en Waterbeheer in Wageningen. In zijn derde jaar moet hij een stage gaan lopen. Erik: ‘Ik dacht: ik kan goed Frans, ik wil nog wel meer van die taal leren en Afrika lijkt mij heel leuk om naar toe te gaan. Zo kwam ik al gauw bij Burkina Faso uit. Een docent van mij had contact met Hervé van Stichting ASAP. Ik heb met hem geskypt en het klikte.

Vaccinaties en Franse woordjes

Erik krijgt veel vaccinaties en praat met docenten over hun ervaringen met Burkina Faso. Hij oefent zijn Frans en regelt een ticket, maar verder laat hij zijn reis naar het Afrikaanse land op zich afkomen. ‘Ik dacht: ik zie wel hoe het eruit ziet en hoe de mensen daar zijn. De reisgidsen zeggen toch niet hoe jij het ervaart, je moet zelf een beeld gaan vormen,’ licht Erik toe.

Missie

Erik laat het onbekende land op zich afkomen, maar heeft wel een duidelijk doel. ‘Mijn onderzoeksvraag ging over water en erosie. Vooral erosie. Wanneer het heel hard regent in Burkina Faso spoelt de bodem weg. Dat maakt de grond minder vruchtbaar, eigenlijk is het een soort bodemverlies.’ Erik blijft vier maanden in Burkina om te onderzoeken hoe de staat van het land is en wat de boeren eventueel kunnen doen tegen erosie.

DSCF7252

Op avontuur

De avond waarop Erik het vliegtuig uitstapt en voor het eerst kennismaakt met Burkina Faso, kan hij zich nog goed herinneren. ‘Het was half twaalf in de avond en in Nederland was het toen winter. We moesten met de trap van het vliegtuig naar beneden en ik voelde opeens zo’n warme lucht. De lucht had ook een aparte geur. Oeh, nu wordt het serieus dacht ik toen. Vier maanden ga ik in dit onbekende land wonen, dit wordt een avontuur.’

Op de fiets

Hervé reist met Erik mee en samen rijden ze naar Bobo-Dioulasso, een stad in Burkina. Erik kijkt zijn ogen uit. ‘Het land was vlak en dor, een beetje zoals de Savannah.’ Onderweg ziet hij allemaal kinderen voorbij fietsen. Doordat het land zo vlak is kan er goed gefietst worden. De fietsen die de kinderen daar gebruiken zijn heel oud en hebben soms geen rem. Hun fietsen worden in Nederland niet meer gebruikt.

Niks doen

Al gauw maakt Erik kennis met de boeren uit Burkina Faso. Zijn stagebegeleider Karim stelt hem aan hen voor. Er vielen hem meteen al wat dingen op. ‘De boeren hebben bijna niks toegepast tegen erosie, maar zijn wel allemaal op de hoogte van erosie of hebben er iets over gehoord . Dus ze weten het wel, maar ze doen niks. Waarom niet?’ vraagt Erik zich af.

DSCF7166

Luiheid

Volgens Erik heeft het niet zozeer met luiheid te maken. ‘Het wordt nog weleens gezegd dat Afrikanen lui zijn. Maar de meesten werken heel hard en ja, je hebt natuurlijk altijd een paar anderen die wel lui zijn.’ De meeste boeren leggen uit dat zij niet over de juiste materialen beschikken, maar daar weet Erik wel een oplossing voor. ‘Ik kwam bij een boer en hij vertelde aan mij dat hij geen materialen heeft, maar ik zag dat hij allemaal stenen op zijn veld had. Toen ben ik zelf begonnen met het sjouwen van die stenen. De boer begon te lachen. Je moet wel werken om iets te bereiken en dat kost veel tijd.’

Van dag tot dag

Zo heeft Erik nog meer haalbare oplossingen. Hij legt de boeren uit dat zij hun gewassen in een andere lijn kunnen verbouwen want dwars op de helling wordt water juist vastgehouden. Ook denkt hij dat de boerderij van ASAP een voorbeeld kan zijn. ‘Ik kan wel zeggen je kan dit en dat doen, maar als je methodes op een veld gaat uitproberen, dan kun je de voordelen laten zien. Het kost in het begin wat tijd en geld, maar na een paar jaar kun je de boeren laten zien wat het oplevert. In het Westen ligt de focus op de toekomst, de boeren leven eerder van dag tot dag of van jaar tot jaar. Een heel ander cultuur. Dit jaar heb ik weer genoeg mais, dus volgend jaar zien we wel weer.’

DSCF6414

Kritisch

Voordat hij naar Burkina Faso afreist is Erik nog wat sceptisch over ontwikkelingshulp. Hij vertelt eerlijk dat hij het niet zit zitten om daar als ‘rijke’ blanke te vertellen wat de boeren moeten gaan doen. Toch vindt hij dat we door moeten gaan met ontwikkelingshulp. ‘Wij hebben hier de mogelijkheid om kennis op te doen om mensen te helpen, maar dat moet je wel op een goede manier doen. En je moet altijd kritisch blijven of iets blijvend werkt.’

Duurzaamheid

Gelukkig denkt Hervé daar hetzelfde over. ‘Eén van de eerste dingen die Hervé mij uitlegde is dat je met je hart moet werken, maar vooral ook met je hoofd. ASAP kijkt naar duurzaamheid. Dat lukt niet altijd, want je ben afhankelijk van de mensen met wie je samenwerkt. En als het niet gaat werken dan pakken ze het op een andere manier aan.’

DSCF7263

Wakker geschud

Erik noemt zijn werk in Burkina Faso geen ‘die-hard’ wetenschappelijk onderzoek, maar dankzij hem weten de andere boeren, net zoals de boer op de foto, hoe zij erosie bijvoorbeeld met behulp van stenen, gras en bomen kunnen voorkomen. ‘Ik heb hun wakker geschud over het fenomeen erosie. Heb hen erover laten nadenken. Als ik er niet was geweest dan was er geen aandacht aan besteedt en was het blijven liggen.’

Vlag van Burkina Faso

En misschien heeft Burkina Faso Erik ook wel een beetje wakker geschud. De vlag van het land hangt op zijn kamer en heeft zijn hart gestolen. Nog steeds skypet hij met zijn Afrikaanse vrienden. ‘Qua luxe is het in Nederland beter, maar qua gezelligheid en openheid kunnen wij hier heel wat leren. Iedereen in Burkina Faso is in voor een babbeltje. Ik heb me nooit onveilig gevoeld. Alles speelt zich buiten af. Ja, het was heel erg mooi.’

DSCF6472